Her Ramazan televizyonların göz bebeği olan tarihsel dini filmler, bir zamanlar Yeşilçam'da çok modaydı. 1962 yılından itibaren bu türde 32 film çekildi

OLKAN ÖZYURT (Radikal)

İSTANBUL - Ramazan ayıyla birlikte televizyon kanallarında İslamiyetin ilk yıllarını konu alan filmler boy göstermeye başladı. Sinemalarda Hz. Muhammed'in hayatını ve Müslümanlığın doğuşunu anlatan 'Hz. Muhammed: Son Peygamber' filminin gösterimi sürerken, beyazcamda da ramazanın olmazsa olmazı, Mustafa Akad'ın yönettiği 'Çağrı', yerli malı 'Rabia', 'Hazreti Ömer' gibi filmler seyirci karşısına çıkıyor.
İslam'ın tarihsel kişiliklerini ve olaylarını konu eden filmler bir dönem Yeşilçam'da revaçta olduğu için Türk sineması bu konuda birçok film üretmiş. Televizyonlarda çok azına rastladığımız bu filmler Tunç Başaran, Muharrem Gürses, Asaf Tengiz, Nejat Saydam, Osman F. Seden, Süreyya Duru, Remzi Jöntürk, Hüseyin Peyda, Mehmet Dinler, Nuri Akıncı, Fikret
Uçak, Kayahan Arıkan, Şevki Aktunç, Yılmaz Atadeniz, Çetin İnanç, Özdemir Birsel ve Atıf Yılmaz gibi yönetmenlerin elinden çıkma. Giovanni Scognamillo 'Türk Sineması Tarihi' kitabında 1962-86 arasında 32 dini film çekildiğini belirtiyor. Scognamillo, çoğu dar bütçeli olan filmlerin, eli çabuk yönetmenler tarafından çekildiğini belirtiyor. Çünkü bu yönetmenlerin filmografileri oldukça kabarık. Bu isimlerin çoğu Yeşilçam'ın seri üretime geçtiği zamanlarda yılda üç-dört filme imza atan isimler. Scagnamillo'ya göre tarihsel dini filmlerin bir dönem moda olmasının arkasında sansür anlayışından kaynaklandığı söylenebilir. 1965'te Duygu Sağıroğlu'nun 'Bitmeyen Yol'unun sansüre takılması Adalet Partisi hükümetinin tercihini ortaya koyuyordu. Yeşilçam da, sansürün üstesinden gelmek için iktidarın hoşuna gidecek yapımlarla ilgilenmek durumunda kalıyordu. Böylece melodram dokulu tarihsel dini filmler ortaya çıkmış. Ancak Tunç Başaran, Hüseyin Peyda, Fikret Uçak, Remzi Öztürk'ün özellikle Alevi ve Bektaşi inancının önemli isimleri üzerine çalışmaları dikkate değer.
Atıf Yılmaz, Osman F. Seden, Yılmaz Duru dönemin modasına ayak uydurup birer tarihsel dini filmle şanslarını deneseler de bir daha bu tür konularla ilgilenmemişler. Bu dönemde Cüneyt Gökçer, Hz. Ömer, Hacı Bektaş Veli ve Mevlana'yı canlandırmasıyla bu tür filmlerin aranan oyuncusu olduğunu kanıtlamıştı...
 

Türk sinemasında dini filmler
Bu tür filmleri Türk sinemasına kazandıran yönetmenlerin başında Asaf Tengiz geliyor: 'Hazreti Eyüb'ün Sabrı' (1965), 'Hazreti İbrahim' (1964 ve 1972), 'Hazreti Ömer' (1973). Tengiz'i 'Hazreti Yusuf'un Hayatı' (1965), 'Hak Yolunda Hazreti Yahya' (1965), 'Hazreti Süleyman ve Saba Melikesi' (1966) filmleriyle Muharrem Gürses takip ediyor.
Tunç Başaran salon filmlerine ağırlık verdiği yıllarda 'Ebu Müslim Horasani' (1965), 'Horasan'ın Üç Atlısı' (1965), 'Allahın Aslanı Ali' (1969) ve 'Hazreti Ali'yi çekti. Hüseyin Peyda iki filmle 'Veysel Karani' (1965) ve 'Yahya Peygamber'le (1965) listeye adını yazdırıyor. Nuri Akıncı 'Hazreti Ayşe' (1966), 'Hazreti Yusuf' (1973), Yılmaz Duru 'Selahattin Eyyubi' (1970), 'Rabia' (1973), Nejat Saydam 'Hazreti
Ömer'in Adaleti' (1961), Fikret Uçak 'Hacı Bektaş Veli' (1967), Kayahan
Arıkan 'İslamiyetin Kahraman Kızı' (1968), Yılmaz Atadeniz 'Ebu Müslim Horasani' (1969) ile furyaya katılıyor. Sekiz filmle 1973 bu türün tavan yaptığı yıl... Remzi Jöntürk 'Pir Sultan Abdal'la, Osman Seden 'Hazreti Ömer'in Adaleti' ve 'Rabia-İlk Kadın Evlia'yla, Çetin İnanç 'Yunus Emre Destanı'yla ve Atıf Yılmaz 'Mevlana'yla tarihsel dini filmler çeken yönetmenler arasına giriyor