9.
Amerikan sineması ve çok kanallı hayat (1987 – 1996)
1987 yılına kadar Türk
Sineması düşe kalka gelebildiyse de bu tarihten sonra çözülmeyen sorunların
bunalımı ilk sinyallerini vermeye başlamıştır. Bu tarihte, Yabancı Sermaye
Kanunu’nunda bir değişiklik yapılmış ve Amerikan şirketleri piyasayı ele
geçirirken, Türk Sineması çaresiz kalmıştır. 1989 ‘da Warner Bross ve United
International Pictures Türkiye’de ticari faaliyete geçmiştir. 1990’lara başlanırken krizde olan bir sinema söz konusudur. Seyirciyle
arasındaki bağlar kopmuştur. Sinema kendini yenileyemediği için genç
izleyicisini Batı, özellikle de Amerikan sinemasına kaptırmıştır.
3257 sayılı Sinema,
Video ve Müzik Eserleri Kanunu’nun kabulünün ve yabancı sermaye kanununda
yapılan değişikliğin ardından, 1987’de Warner Bros., 1989’da Universal,
Paramount, Touchstone Pictures gibi büyük şirketlerin filmlerinin dağıtımcısı
United International Pictures (UIP) video kaset ve film pazarına girdi.
Amerikan filmlerinin Türkiye’de her zaman önemli bir yeri olmuştu.
Yeni Amerikan
filmlerinin gelişiyle ortaya çıkan canlanma, Hollywood dağıtım şirketlerinin de
talebi ve desteğiyle salon sahiplerinin yeniteknolojilere yatırım yapmalarını,
yıllardır bakımsız kalan salonlarını yenilemelerini sağladı. Bu arada, batıda
daha önce yaygınlaşmış olan çok salonlu sinema merkezleri açılmaya başlandı.
Filmleri kısa süre içinde Türkiye pazarında baskın bir konum kazanan Hollywood
dağıtım şirketleri, 1990’da yerli filmlerin de dağıtımını yapmaya başladı.
Böylece, dağıtım ve gösterim alanları Amerikan şirketlerinin kontrolüne girmiş
oldu. Bu arada, Yeşilçam sisteminin sona ermiş olması, video sektörünün
tükenişi, yerli filmlerin seyircisini hızla kaybetmesi, Hollywood filmlerinin
rekabeti, sinemanın yapım ayağını giderek daha zor bir durum içine soktu. 1990
sonrasında, kimi yıllar için yapım sayısında farklılıklar söz konusu olsa da,
gösterime giren yerli film sayısı yıllık 10 ila 18 arasında kaldı ve bu durum
sabit bir konum kazanarak sürdü.
Bu dönemde sinemaya girip yeni sinema
anlayışlarıyla ürünler veren yönetmenlerin başında, Zeki Demirkubuz, Nuri Bilge
Ceylan, Serdar Akar, Kudret Sabancı, Semih Kaplanoğlu, Barış Pirhasan,Derviş
Zaim,Ulaş İnaç,Ferzan Özpetek,Yeşim Ustaoğlu,Reha Erdem ve Kutluğ Ataman’ı
sayabiliriz.
1990'lı yıllarda üretilen filmlerin niteliğini belirleyen faktörlerden
biri de yapım şirketleri ve yapım organizasyonundaki çeşitlilik. Yeşilçam'ın
sinema salonları sahipleriyle ittifakının ekonomik nedenlerden dolayı çözülmesi
ve 1980'lerin ortalarına doğru çöken film üretme ve piyasaya sunum biçiminin yerini,
Amerikan menşeli dağıtım ve yapım firmaları doldurarak, sinema salonlarının
kontrolünü eline geçirdi.
Bu yıllarda sinemanın iki temel sorunu uzun süre tartışıldı: Birincisi,
filmlere para yatıran yapımcıların her gün biraz daha azalması. İkincisi de;
olanaksızlıklara rağmen üretilen filmlerin seyircisine ulaşmasını sağlayacak
sinema salonlarının bulunamaması. Bu iki olgu özellikle 1990'lı yıllar boyunca
üretilen projelerin hayata geçmesinde yapımcıları daha seçkin davranmaya mecbur
etti, belli bir kalitenin üzerindeki projelere finansman sağlandı.
Eurimages'ın desteği ve yabancı yapım şirketlerinin ortaklığıyla her yıl bir
kaç film yapım olanağı buldu. Ancak bu yeterli değildi, yapımcılar ve
yönetmenler projeleri için farklı kanallardan destek aramaya devam etti. Bunun
yanında bağımsız yönetmenler diyebileceğimiz, filmlerinin yapım koşullarını
zorlukla yürüten, ama her koşulda film üretmenin yollarını zorlayan, Zeki
Demirkubuz, Derviş Zaim, Nuri Bilge Ceylan ve içinde bir çok genç yönetmen
barındıran Yeni Sinemacılar varolan sinema anlayışına, seyircinin
beklentilerine ve popülizme takılmadan kendi sinema anlayışlarını hayata
geçirmeye çalıştı.
1987
185 film çekildi. Yeni yönetmenler: Şahin
Kaygun, Zülfü Livaneli, Engin Ayça, Orhan Oğuz, Muzaffer Hiçdurmaz, Ömer Uğur
ve Yavuzer Çetinkaya.
Kaliteli ve çizgi
dışı filmlerin yapımı bu yıl daha arttı. Ve iş yapan film listesinde ağırlık
yıldız ya da oyuncu sinemasına değil, yönetmen sinemasına geçti. Yani yıllar
önce Lütfi Ö. Akad'la başlayıp Metin Erksan'la, Atıf Yılmaz'la Yılmaz Güney'le
devam eden yönetmen sineması (Cinema d' Auteur), günümüzde Erden Kıral'la, Ömer
Kavur'la tazelendi. Bu aşamada Zuhal Olcay, Şehika Tekand, Nur Sürer, Şerif
Sezer, Fatoş Sezer, Gülsen Tuncer gibi yıldız olmayan, ama olgunluk çağını
yaşayan kadın oyuncular yeni bir atağı oluşturdular.
Atıf Yılmaz, “Hayallerim, Aşkım ve Sen”'le
"sosyal içerikli fantastik film üçlemesi" 'ni (ilk ikisi: Adı Vasfiye ve Aaahh Belinda)
sonuçlandırdı.
Yılın öteki önemli filmleri: “Afife Jale” (Şahin Kaygun), “Av
Zamanı” (Erden Kıral), “Bez Bebek” (Engin Ayça), “Bir
Avuç Gökyüzü” (Ümit Elçi), “Biri
ve Diğerleri” (Tunç Başaran), “Çark”
(Muzaffer Hiçdurmaz), “Çil Horoz” (Süreyya Duru), “Dolunay” (Şahin Kaygun), “Dünden Sonra Yarından Önce” (Nisan Akman), “72.Koğuş”
(Erdoğan Tokatlı), “Gece Yolculuğu” (Ömer Kavur), “Gramafon Avrat” (Yusuf Kurçenli), “Her
Şeye Rağmen” (Orhan Oğuz), “İpekçe”
(Bilge Olgaç), “Kaçamak” (Başar
Sabuncu), “Kadının Adı Yok” (Atıf Yılmaz), “Kara
Sevdalı Bulut” (Muammer Özer), “Katırcılar”
(Şerif Gören), “On Kadın” (Şerif Gören), “Zincir” (Korhan Yurtsever), “Yer Demir Gök Bakır” (Zülfü Livaneli), “Yarın Yarın” (Sami Güçlü), “Yağmur
Kaçakları” (Yavuz Özkan), “Rumuz Goncagül” (İrfan Tözüm), “Selamsız
Bandosu” (Nesli Çölgeçen).
Sinema
Eseri Sahipleri Meslek Birliği (SESAM)
kuruldu. Ve başkanlığa Türker İnanoğlu seçildi.
24. ALTIN PORTAKAL ULUSAL UZUN METRAJ
FİLM YARIŞMASI
En İyi 1. Film : "Muhsin Bey" (Yavuz Turgul)
En İyi 2. Film : "Anayurt Oteli" (Ömer Kavur)
En İyi 3. Film : "Hayallerim, Aşkım Ve Sen" (Atıf
Yılmaz)
En İyi Yönetmen : Ömer Kavur ("Anayurt
Oteli")
En İyi Senaryo : Yavuz Turgul ("Muhsin Bey")
En İyi Görüntü Yönetmeni : Çetin Tunca ("Hayallerim, Aşkım
Ve Sen")
En İyi Özgün Müzik : Atilla Özdemiroğlu ("Muhsin
Bey")
En İyi Kadın Oyuncu : Türkan Şoray ("Hayallerim Aşkım
Ve Sen")
En İyi Erkek Oyuncu : Şener Şen ("Muhsin Bey")
En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu : Hümeyra ("Asiye Nasıl
Kurtulur")
En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu : Uğur Yücel ("Muhsin Bey")
En İyi Stüdyo : Sinefekt ("Hayallerim, Aşkım Ve
Sen")
Onur Ödülü : Metin Erksan
Jüri Üyeleri: Hulki Saner,
Feyzi Tuna, Fatma Girik, Sami Şekeroğlu, Turgut Özakman, Hasan Türere, Faruk
Bayhan, İbrahim Altınsay, Halim Horasan.
Uluslararası Sinema Günleri'nde Eczacıbaşı Vakfı
Ödülü'nü en iyi film seçilen “Anayurt
Oteli” kazandı.
Kültür Bakanlığı bu yıl, 'sinema teşvik
ödülleri'ni' 8 milyona çıkardı: 8 milyon TL kazanan uzun metrajlı dramatik
filmler:
“Muhsin Bey” (Yavuz Turgul)-yapımcısı: Abdurrahman Keskiner.
“Bir Kırık Bebek” (Nisan
Akman)-yapımcısı: Kadri Yurdatap.
“Gece Yolculuğu” (Ömer Kavur)-yapımcısı: Ömer Kavur.
“Hafız Yusuf Efendi”-Gönülden
Gönüle (Türker İnanoğlu)-yapımcısı: Türker İnanoğlu
“İpekçe” (Bilge Ortaç)-yapımcısı:
Lokman Kondakçı.
Türk sineması bu yıl yurt dışında gene parlak bir
dönem yaşadı. Ve yeniden keşfedilen Metin Erksan için, Nantes 9. Üç Kıta Film
Festivali'nde (Fransa) bir toplu gösteri düzenlendi. Beş filmi gösterildi.
Yavuz Özkan'ın “Maden”'i Paris'te
dört sinemada birden gösterime girdi. Zülfü Livaneli'nin “Yer Demir Gök Bakır”'ı Cannes Film Festivali'nin Un Certain Regard bölümünde
gösterildi. Valencia Film Şenliği'nde (İspanya) Ömer Kavur'un “Anayurt Oteli” ve Zeki Ökten'in “Ses”
adlı filmleri yarıştı.
Daha önceki yıllarda çeşitli ödüller toplayan
Muammer Özer'in “Bir Avuç Cennet” adlı filmi bu kez 13. Uluslararası Santarem Film
Festivali'nde (Portekiz) senaryo dalında birinci seçilip altın buket ödülünü
kazanırken, ayrıca en iyi film ödülü olan bronz buketi de alıyordu.
44. Uluslararası Venedik film Şenliği'nde “Anayurt Oteli”, Uluslararası Sinema Yazarları Federasyonu (Fipresci)
ödülünü Ermanno Olmi'nin Hanımefendiye Uzun Ömürler adlı filmiyle paylaştı.
Ömer Kavur'un bu filmi ayrıca 8. Valencia Akdeniz Film Festivali'nde İtalyan
yönetmen Mazzacura'nın “İtalyan Gecesi” adlı filmiyle üçüncülük ödülü
bronz madalyayı paylaştı. 9. Nantes 3. Kıta Film Şenliği'nde ise büyük ödülü
kazanırken, Macit Koper de aynı filmdeki rolüyle en iyi erkek oyuncu seçildi.
Yılın sonuncu ödülü de Zülfü Livaneli'nin “Yer Demir Gök Bakır”'ıyla geldi yurt dışından.
Livaneli'nin bu filmi San Sebastian Film Şenliği'nde Hristiyanlar Sinema Örgütü
(Ocic) ödülünü kazandı.
1988
Üç yeni kadın yönetmen: Mahinur Ergun ruzan,
ressam Gülsün Karamustafa (Benim Sinemalarım).
Atıf Yılmaz'ın Duygu Asena uyarlaması “Kadının Adı Yok”, Türk sinema
tarihinin en büyük gişe rekorunu (İstanbul sinemalarında 6 haftada 140 milyon
TL) kırdı.
Sovyet yazar Cengiz Aytmatov'un bir eserinden
Hocakulu Narlıyev'in sinemaya uyarladığı Türk-Sovyet yapımı “Gün Uzar Yüzyıl Olur” çekildi.
Genç kuşak oyuncuları içinde öne çıkıp dikkati
çeken yalnızca Tarık Tarcan oldu. Türk sinemasında "sosyal güvence"
girişimleri başladı. Ve devlet sinemayla ilk kez ciddi bir şekilde ilgilenmeye
başladı. Özellikle de Devlet Bakanı Adnan Kahveci'yle Dışişleri Bakanı Mesut
Yılmaz, Türk sinemasına olumlu yaklaşımlarda bulundular. Adnan Kahveci,
'yabancı sermayeyi' Türkiye'ye çekmeyi amaçlayan "Off-Shore Media
projesi" 'ni sundu.
SODER (Sinema Oyuncuları Derneği) kuruldu. Ve
başkanlığa Türkan Şoray seçildi.
Himaye edilmeye muhtaç sinema sanatçıları için
yapılacak "huzurevi" 'nin temelini Başbakan Turgut Özal attı.
“Zengin
mutfağı” (Başer Sabuncu), “Düttürü Dünya” (Zeki Ökten), “Gömlek”
(Bilge Olgaç), “Polizei” (Şerif
Gören) ve “Benim Sinemalarım” (Füruzan) bu yılın düzeyli
çalışmalarıydı.
7.Uluslararası İstanbul Sinema Günleri'nde
Eczacıbaşı Vakfı ödülü, en iyi film seçilen Biri ve Diğerleri'ndeki başarısıyla
Tunç Başaran'a verildi. Üstün başarı belgesini de Sabahattin Ali uyarlaması
Gramafon Avrat'la Yusuf Kurçenli kazandı. Ayrıca Yavuz Turgul'un Muhsin Bey
adlı filmi de seçici kurul ödülüyle değerlendirildi.
Yeşilçam’ı krizden
çıkaran ve seyirciyi yeniden salonlara çeken ilk örnek 1988 yılında gösterilen
Arabesk oldu. Şener Şen ile Müjde Ar’ın oynadığı film, eski Yeşilçam
filmleriyle dalga geçerek seyirciyi sinema salonlarına çekti.
1.Ankara Film Şenliği yapıldı. Genç yönetmenleri
desteklemek amacıyla Türkiye'de ilk kez yapılan ilk filmler yarışmasında
sonuçlar şöyle saptandı:
En iyi film: Her Şeye Rağmen (Orhan Oğuz)
En iyi 2.film: Bez Bebek (Engin Ayça)
En iyi yönetmen: (Orhan Oğuz)
En iyi kadın oyuncu: Şerif Sezer (Her Şeye Rağmen)
En iyi erkek oyuncu: Talat Bulut (Her Şeye Rağmen)
En iyi yardımcı kadın oyuncu: Derya Yücel (Bir Kırık Bebek)
En iyi yardımcı erkek oyuncu: Orhan Çağman (Bir Kırık Bebek)
En iyi senaryo: Engin Ayça (Bez Bebek)
En iyi görüntü yönetmeni: Salih Dikişçi (Dolunay) . En iyi müzik: Cahit
Berkay (Her Şeye Rağmen, Çark, Sızı, Sis)
Türk sineması yurt dışındaki gösterilerde,
yarışmalarda ilgi çekmeye devam etti. Örneğin 16. Strasbourg Film Şenliği'nde
Sinan Çetin'in “14 Numara” adlı film yarıştı. Ve bir aylık
süre içinde (eylül) üç filmimiz peş peşe ödüllendirildi.
Köln'de düzenlenen Foto Kino Fuarı'nda Zülfü
Livaneli'nin “Yer Demir Gök Bakır”'daki
kameramanı Jugen Jurges'e Alman Kamera Ödülü verildi.
5. Avrupa Sinema Festivali'nde (İtalya) “Her Şeye Rağmen” (Orhan Oğuz)
eleştirmenlerin seçtiği Avrupa'nın en iyileri bölümü'nde birincilik ödülüne
değer görüldü. Ve daha önce de Cannes Film Şenliği'nde gençlik ödülü almıştı.
36. San Sebastian Film Festivali'nde “Muhsin Bey” de (Yavuz Turgul), jüri
özel ödülü kazandı.
37. Uluslararası Mannheim Film Festivali'nde
(Almanya), “Her Şeye Rağmen” 20 bin
marklık (yaklaşık 19 milyon) büyük ödülü aldı (ekim).
Ankara'da Türk-Amerikan Derneği, Ödüllü Türk
Filmleri Gösterisi düzenlendi.
1988 yılı sona ererken Türk sineması, yurt
dışında birbiri ardına çeşitli başarılar yeniledi. Örneğin bu başarılardan
başlıca sı Hülya Koçyiğit'in Fransa'da düzenlenen 8. Uluslararası Amiens Film
Şenliği'nde “Bez Bebek” adlı
filmindeki yorumuyla en iyi kadın oyuncu seçilmesi oldu.
Gene Paris'te (Bobiğny) Yılmaz Güney Filmleri Toplu Gösterisi (Umut, Ağıt, Endişe, Zavallılar, Düşman)
düzenlendi.
32. Londra Film Festivali'ne “Kaçamak” (Başar Sabuncu), “Bez Bebek” (Engin Ayça) ve “Her Şeye Rağmen” (Orhan Oğuz) adlı
filmler katıldı.
Ve bu ara Ontario Film Enstitüsü ve Toronto Türk
Derneği'nin Ottowa Büyük Elçiliğimiz desteğiyle Türk Filmleri
Toplu Gösterisi düzenlendi. Bu şölene “Pehlivan” (Zeki Ökten), “İpekçe” (Bilge Olgaç), “Beyaz Bisiklet” (Nisan Akman), “Aaahh Belinda” (Atıf Yılmaz), “Aşk-ı Memnu” (Halit Refiğ) ve “Amansız Yol” (Ömer Kavur) adlı
filmlerimiz gösterildi.
1988 yılının son ödülünü ise yönetmen Lütfi Ö.
Akad aldı. Kültür ve Turizm Bakanlığı, "Kültür ve Sanat Büyük Ödülü"
'nü sinema sanatına katkı ve hizmetleri nedeniyle Akad'a verdi.
25. ALTIN PORTAKAL ULUSAL UZUN METRAJ
FİLM YARIŞMASI
En İyi 1. Film : "Gece Yolculuğu" (Ömer Kavur)
En İyi 2. Film : "Dolunay" (Şahin Kaygun)
En İyi 3. Film : "Zincir" (Metin Kondakçı)
En İyi Yönetmen : Ömer Kavur ("Gece
Yolculuğu")
En İyi Senaryo : Seçilmedi
En İyi Görüntü Yönetmeni : Salih Dikişçi ("Gece
Yolculuğu", "Dolunay")
En İyi Film Müziği : Atilla Özdemiroğlu ("Gece
Yolculuğu", "Kaçamak")
En İyi Kadın Oyuncu : Gülşen Bubikoğlu ("Kurtar
Beni")
En İyi Erkek Oyuncu : Aytaç Arman ("Gece
Yolculuğu")
En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu : Fatoş Sezer ("Kurtar Beni")
En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu : Tanju Gürsu ("Kurtar Beni")
En İyi Stüdyo : Filmler Arasında,
Türk Sineması Ürünlerine Uluslararası Teknik Standartlarda Yeterince Özen
Göstermedikleri İçin Bu Ödüle Layık Stüdyo Bulunamamıştır.
Jüri Üyeleri: Orhan Aksoy, İhsan Yüce Özsoy, Oğuz
Makal, Fikret Hakan, Ünal Uzun, Burçak Evren, Tarık Dursun Kakınç, Faruk
Bayhan, Abdurrahman Keskiner.
Ayrıca, büyük jüri önerisiyle Türk
sinemasına geçmişteki katkıları ile yönetmen Süreyya Duru 'ya ve yine Türk
sinemasına son yıllardaki olumlu yaklaşımı nedeniyle de TRT TV Daire Başkanlığı 'na AKSAV özel ödülleri verilmesi uygun
görülmüştür.
1989
1989
‘da Warner Bross ve United International Pictures Türkiye’de ticari faaliyete
geçmiştir.
105 Film çevrilmiştir.
26. ALTIN PORTAKAL ULUSAL UZUN
METRAJ FİLM YARIŞMASI
En İyi 1. Film : "Uçurtmayı Vurmasınlar" (Tunç
Başaran)
En İyi 2. Film : "Sis" (Zülfü Livaneli)
En İyi 3. Film : "Hanım" (Halit Refiğ)
En İyi Yönetmen : Halit Refiğ ("Hanım")
En İyi Senaryo : Feride Çiçekoğlu ("Uçurtmayı
Vurmasınlar")
En İyi Görüntü Yönetmeni : Erdal Kahraman ("Uçurtmayı
Vurmasınlar",
"Arkadaşım Şeytan",
"Ölü Bir Deniz")
En İyi Film Müziği : Selim Atakan ("Ölü Bir
Deniz")
En İyi Kadın Oyuncu : Nur Sürer ("Uçurtmayı
Vurmasınlar")
En İyi Erkek Oyuncu : Tarık Akan ("Üçüncü Göz")
En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu : Meral Oğuz ("Film Bitti")
En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu : Menderes Samancılar ("Sis")
En İyi Stüdyo : Şafak Film Stüdyosu ("Film
Bitti")
En İyi Kurgu : İsmail Kalkan ("Film
Bitti", "Üçüncü Göz")
Jüri Üyeleri: Hürrem Erman, Türker Atakan, Sabah
attin Atmaca, Yavuz Bülent Bakiler, Rafet Bintez, Atilla Dorsay, İzzet Günay,
Nuri Çetin, Doç. Dr. Faruk Kalkan, Yavuz Turgul, Kadri Yurdatap.
Ayrıca, Türk sinemasına büyük
katkılarından ötürü Ertem Eğilmez 'e
onur ödülü , sinemamıza
uzun yıllar oyuncu olarak katkılarından ötürü Eşref Kolçak 'a jüri özel ödülü, "Uçurtmayı Vurmasınlar" filminin
çocuk oyuncusu Ozan Bilen 'e
jüri özel ödülü verildi.
Büyük jürinin değerlendirmesinden başka, 2-8 Ekim günleri
arasında yarışma filmlerini seyreden Antalyalılar'ın oluşturduğu Halk Jürisi
oyları, 8 Ekim 1989 günü, festival merkezinde Antalya 1. Noter huzurunda tasnif
edilmiş. Sonuçta "Uçurtmayı Vurmasınlar" filmi en iyi film seçilmiştir. Bu
filmin yapımcısına Dr. Avni Tolunay Ödülü (altın şilt) verildi.
1990
91 Film çevrilmiştir.
27. ALTIN PORTAKAL ULUSAL UZUN
METRAJ FİLM YARIŞMASI
En İyi 1. Film : "Karılar Koğuşu" (Halit
Refiğ)
En İyi 2. Film : "Karartma Geceleri" (Yusuf
Kurçenli)
En İyi 3. Film : "Camdan Kalp" (Fehmi Yaşar)
En İyi Yönetmen : Halit Refiğ ("Karılar
Koğuşu")
Yusuf Kurçenli ("Karartma Geceleri")
En İyi Senaryo : Süheyla Acar Kalyoncu ("Bütün
Kapılar Kapalıydı")
En İyi Görüntü Yönetmeni : Ertunç Şenkay ("İkili
Oyunlar", "Büyük Yalnızlık")
En İyi Özgün Müzik : Atilla Özdemiroğlu
("Aşk Filmlerinin Unutulmaz
Yönetmeni")
En İyi Kadın Oyuncu : Hülya Koçyiğit ("Karılar
Koğuşu")
En İyi Erkek Oyuncu : Tarık Akan ("Karartma
Geceleri")
En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu : Ayşegül Ünsal ("Karılar
Koğuşu")
En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu : Tuncer Necmioğlu ("Karılar
Koğuşu")
En İyi Stüdyo : Fono Film Stüdyosu
En İyi Kurgu : Mevlüt Koçak
Jüri Özel Ödülü : Memduh Ün
Jüri Üyeleri: Şerafettin Gür,
Engin Ardıç, Erdoğan Tokatlı, Erdoğan Kahya, Ekrem Bora, Enver Özer, Avni
Özgürel, Alev Olgun, Faik Cesur, Muzaffer Hiçdurmaz, Yrd.Doç.Cem Odman.
1991
39 Film çevrilmiştir.
28. ALTIN PORTAKAL ULUSAL UZUN
METRAJ FİLM YARIŞMASI
En İyi 1. Film : "Gizli Yüz" (Ömer Kavur)
En İyi 2. Film : "Ateş Üstünde Yürümek" (Yavuz
Özkan)
En İyi 3. Film : "Soğuktu Ve Yağmur Çiseliyordu" (Engin
Ayça)
Mansiyon : "Uzlaşma" (Oğuzhan Tercan),
"Devlerin Ölümü" (İrfan
Tözüm)
En İyi Yönetmen : Yavuz Özkan ("Ateş Üstünde
Yürümek")
En İyi Özgün Senaryo : Orhan Pamuk ("Gizli Yüz")
En İyi Görüntü Yönetmeni : Ertunç Şenkay ("Ateş Üstünde
Yürümek", "Seni Seviyorum Rosa")
En İyi Özgün Müzik : Cahit Berkay ("Gizli Yüz")
En İyi Kadın Oyuncu : Sumru Yavrucuk ("Seni Seviyorum
Rosa")
En İyi Erkek Oyuncu : Ekrem Bora ("Soğuktu Ve Yağmur
Çiseliyordu"), Fikret Kuşkan ("Gizli
Yüz")
En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu : Gülsen Tuncer ("Soğuktu Ve
Yağmur Çiseliyordu")
En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu : Hayati Hamzaoğlu ("Tatar
Ramazan")
En İyi Stüdyo : Fono Film ("Ateş Üstünde
Yürümek")
En İyi Kurgu : Mevlüt Koçak ("Ateş Üstünde
Yürümek", "Gizli Yüz")
Jüri Üyeleri: Ertem Göreç,
Prof. Metin Sözen, Turgut Aslan, Fehmi Yaşar, Doç. Yalçın Tura, Necip Sarıcı,
Hülya Koçyiğit, Cengiz Tacer, Canan Arsoy, Tülay Bilginer, Mustafa Uysal.
1992
49 Film çevrilmiştir.
29. ALTIN PORTAKAL ULUSAL UZUN
METRAJ FİLM YARIŞMASI
En İyi 1. Film : "Cazibe Hanımın Gündüz Düşleri" (İrfan
Tözüm)
En İyi 2. Film : "Fikrimin İnce Gülü" (Tunç
Okan)
En İyi 3. Film : "Kapıları Açmak" (Osman
Sınav)
En İyi Yönetmen : Tunç Okan ("Fikrimin İnce
Gülü")
En İyi Özgün Senaryo : Macit Koper ("Cazibe Hanımın
Gündüz Düşleri")
En İyi Görüntü Yönetmeni : Uğur İçbak ("Denize Hançer
Düştü")
En İyi Özgün Müzik : Münir Nurettin Beken ("Cazibe
Hanımın Gündüz Düşleri")
En İyi Kadın Oyuncu : Lale Mansur ("Düş
Gezginleri")
En İyi Erkek Oyuncu : Mehmet Aslantuğ ("Kapıları
Açmak")
En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu : Serap Aksoy ("İki Kadın")
En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu : Tuncer Necmioğlu ("Yağmur
Beklerken")
En İyi Kurgu : Andre Goultier ("Fikrimin İnce
Gülü")
Jüri Üyeleri: Hürrem Erman,
Prof. Dr. Sami Şekeroğlu, Duygu Asena, Emin Gerçeker, Abdülkadir Kalender,
Cüneyt Arkın, Fevzi Tuna, İsa Çelik, Burçak Evren, Doç. Dr. Zafer Doğan,
Şerafettin Gür.
1993
99 Film çevrilmiştir.
1993 yılında Şerif Gören'in
"Amerikalı" filmi büyük ilgi gördü, sözde, Hollywood yapımlarını
eleştiren, ancak eleştirileri hiç bir yere oturmayan bu film, aynı zamanda
Yeşilçam'ın komedisiydi. Dönemin Amerikan filmlerinin göze batan sahnelerinin
birebir çekildiği bir kolaj çalışmasının ötesine geçmedi.
Zeki
demirkubuz ilk filmi C blok ile sinemaya adım atar.
30. ALTIN PORTAKAL ULUSAL UZUN
METRAJ FİLM YARIŞMASI
En İyi 1. Film : "Mavi Sürgün" (Erden Kıral)
En İyi 2. Film : "Gölge Oyunu" (Yavuz
Turgul)
En İyi 3. Film : "Yalancı" (Osman Sınav)
En İyi Yönetmen : Erden Kıral ("Mavi Sürgün")
En İyi Özgün Senaryo : Yavuz Turgul ("Gölge
Oyunu")
En İyi Görüntü Yönetmeni : Vilko Filac ("Çıplak")
En İyi Özgün Müzik : Can Hakgüder ("Ay Vakti")
En İyi Kadın Oyuncu : Müjde Ar ("Yolcu")
En İyi Erkek Oyuncu : Mehmet Aslantuğ ("Yalancı")
En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu : Demet Akbağ ("Tersine
Dünya")
En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu : Fikret Hakan ("Yalancı")
En İyi Kurgu : Şevket Uysal ("Amerikalı")
En İyi Seslendirme : Yeni Lale ("Çıplak",
"Mavi Sürgün")
En İyi Laboratuvar : Sinefekt ("Amerikalı",
"Ay Vakti", "Çıplak")
Jüri Özel Ödülü : Ali Özgentürk ("Çıplak")
Jüri Üyeleri: Tunç Başaran,
Orhan Aksoy, Hülya Koçyiğit, İbrahim Karamemet, Engin Cezzar, Müfit Kayacan,
Atilla Dorsay, Nedim Otyam, Naci Güçhan.
1994
93 Film çevrilmiştir.
Yeşim Ustaoğlu ilk filmi “İz” i
yönetti.
31. ALTIN PORTAKAL ULUSAL UZUN
METRAJ FİLM YARIŞMASI
En İyi 1. Film : "Yengeç Sepeti" (Yavuz
Özkan)
En İyi 2. Film : "Yumuşak Ten" (Orhan Aksoy)
En İyi 3. Film : "Manisa Tarzanı" (Orhan
Oğuz)
En İyi Yönetmen : Yavuz Özkan ("Yengeç
Sepeti")
En İyi Özgün Senaryo : Nuray Oğuz ("Manisa
Tarzanı")
En İyi Görüntü Yönetmeni : Uğur İçbak ("İz")
En İyi Özgün Müzik : Serdar Kalafatoğlu ("Bir Aşk
Uğruna")
En İyi Kadın Oyuncu : Türkan Şoray ("Bir Aşk
Uğruna")
En İyi Erkek Oyuncu : Sadri Alışık, Mehmet Aslantuğ ("Yengeç
Sepeti")
En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu : Derya Alabora ("Yengeç
Sepeti", "İz")
En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu : Tuncel Kurtiz ("Bir Aşk
Uğruna") Oktay Kaynarca ("Yengeç
Sepeti")
En İyi Kurgu : Serdar Karadeniz ("Yengeç
Sepeti")
En İyi Laboratuvar : Şafak Film Stüdyosu ("Yengeç
Sepeti", "Gece, Melek Ve Bizim Çocuklar")
Jüri Üyeleri: Tunç Başaran,
Tanju Gürsu, Kenan Ormanlar, Şerif Sezer, Agah Özgüç, Prof. Dr. Zafer Doğan,
Yrd. Doç. Alev İdrisoğlu.
1995
44 Film çevrilmiştir.
1995 yılında sinemayı
seyircisiyle barıştırmak, yeni Türk filmlerinden uzaklaşan seyirciyi sinemaya
çekmek amacıyla yapımcılığını Sinema Vakfı'nın üstlendiği "On Yönetmen İki
Film" projesi hayata geçirildi. Yeşilçam'ın gedikli yönetmenleri bir araya
gelerek on kısa filmden oluşan iki film üretti. "Aşk Üzerine Söylenmemiş
Her Şey" ve "Yerçekimli Aşklar". Bu projenin seyirciyi Türk
sinemasıyla ne kadar barıştırdığı tartışılır, ancak bir ilk olması ve
yönetmenlere daha önce ürettikleri uzun metraj filmlerden biraz uzaklaşıp,
konsantre bir öykü anlatma zorunluluğu getirmesi açısından önemliydi.
İki Film On Yönetmen, projesi farklı eleştirilere neden oldu, ama Türk
sinemasında bir yükselişin başlangıcı olmadı.
32. ALTIN PORTAKAL ULUSAL UZUN
METRAJ FİLM YARIŞMASI
En İyi Film : "Böcek" (Ümit Elçi)
En İyi Yönetmen : Canan Gerede ("Aşk Ölümden
Soğuktur")
En İyi Senaryo : Aykut Tankuter, Artun Yeres ("Özlem")
En İyi Görüntü Yönetmeni : Jurgen Jurges ("Aşk Ölümden
Soğuktur"),Ertunç Şenkay ("Bir
Kadının Anatomisi")
En İyi Müzik : Mazlum Çimen ("Soğuk
Geceler")
En İyi Kadın Oyuncu : Zuhal Gencer ("Sekizinci
Saat")
En İyi Erkek Oyuncu : Halil Ergün ("Böcek")
En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu : Tomris Oğuzalp ("Gerilla")
En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu : Mustafa Avkıran ("Sokaktaki
Adam")
En İyi Laboratuvar : Şafak Lab. Ve Seslendirme Stüdyosu
T.C. Kültür Bakanlığı Özel Ödülü : "Aşk Ölümden Soğuktur" (Canan
Gerede)
Dr. Avni Tolunay Jüri Özel Ödülü : "Özlem, Düne, Bugüne, Yarına"
Belgin Doruk Özel Ödülü : "Bir Kadının Anatomisi" (Yavuz
Özkan)
Onat Kutlar Jüri Özel Ödülü : Şebnem Taçal ("Özlem, Düne,
Bugüne, Yarına"), Sadri Alışık Ödülü : "Sekizinci Saat" (Cemal Gözütok)
Jüri Üyeleri: Hulki Saner, Müjde Ar, Şerif Gören, Zeynep Avcı, Burç